ناظم الملك كارگزار بغداد « 1 » ] ، ميرزا موسى سرحددار [ نايب الوزاره ] . دو سه مهندس ديگر « 2 » دولت روس و انگليس هم سخت به عثمانى جواب داده‌اند كه قشون خود را حركت از سرحد ايران بدهد . طهران در عشر اول ربيع الاول ، شاه در باغ شاه مىباشد و روز شانزدهم به شهر آمد . روز پانزدهم شاه خيلى بىدماغ بود . تسبيح در دست داشت ، ذكر مىكرد . گويا ختم گرفته كه قشون عثمانى از سرحد برود . ناهار را به اندرون رفت . اتابيك در چادر كه مخصوص دربار بود ، هر روز مىنشست . در آن روز پنج نفر بيشتر در آن نبودند . مردم به كلى مأيوس مىباشند . شب هفدهم كه شب ميلاد حضرت نبوى بود ، در طهران آتش‌بازى بود . لكن از طرف ملت بازارها را چراغان نكردند . گلپايگان و كمره و خوانسار حكومت اين شهر را در ماه ربيع الاول به انتظام الدوله پسر مرحوم ميرزا عبد اللّه خان سردار امجد يوشى داده‌اند . قم در ماه ربيع الاول ، اهالى قم به اعتضاد الدوله « 3 » حكمران شوريدند و او جبرا از شهر خارج شد . حكومتش را به مؤتمن خاقان پيشخدمت اصفهانى دادند . طهران دولت ايران در ماه ربيع الاول امورش خيلى مختل است . پول كه ندارند . اغلبى از

--> ( 1 ) . تكميل از خاطرات احتشام السلطنه . ( 2 ) . خاطرات : ميرزا صادق مهندس و محمد على خان احتشام همايون برادرزاده و داماد احتشام السلطنه . ( 3 ) . عباس خان اعتضاد الدوله پسر دوم محمد مهدى خان پسر ميرزا محمد خان سپهسالار . محمد مهدى خان اعتضاد الدوله دختر ناصر الدين شاه را به نام فخر الملوك به زنى داشت . فخر الملوك ظاهرا نخستين فرزند ناصر الدين شاه است و مادر او دختر احمد على ميرزا پسر فتحعلى شاه بود . ناصر الدين شاه هنوز در وليعهدى بود كه با آن زن ازدواج كرد .